Hoop

mieren"hoop" Rondane 2010

Er valt een hoop te zeggen over Noorwegen. En toch schrijf ik er niet iedere dag over. Er aan denken echter, doe ik dagelijks. Maar de tijd ontbreekt me om elke dag te bloggen. En soms zijn gedachten ook niet  in klare taal te verwoorden. 
Er doen zich op een dag zoveel momenten voor dat ik "afdwaal" naar het noorse. En dat kan gaan over het landschap, de zee, de fjorden en het wildleven. En ja, ook over de mensen. De mensen die ik er ken, nedernoren incluis. En over het weer. Als ik hier Gerrit Hiemstra de regen hoor verkondigen dan denk ik: "hoe zou het ginder zijn?" Wetende dat in grote delen van Noorwegen het weer net is als in Nederland. Terwijl vaak de gedachte is dat het er altijd en immer regent. En niets is minder waar; behoudens het gebied rondom Bergen waar het bewezen natter is dan in ons laaglandje. In Noorwegen kunnen eigenlijk in een dag alle seizoenen voorbij komen. Laatst op 1 mei begon mijn dag met verse sneeuw, er viel vervolgens regen en tegen de avond zat ik in een t-shirt (met lange mouwen) buiten aan de koffie te genieten van de avondzon die mij tot laat in het zonnetje zette. En zulke dagen zijn eigenlijk waanzinnig mooi. Dat is Noorwegen op zijn best. 

Het is een land van een hoop uitersten. Van mørketid-donkerte naar 24 uurs daglicht, van koud naar warm, van druk naar desolate rust, van hoog naar laag. Dat maakt het leven daar spannend. Net als je van plan bent de hoogste boom op te zoeken gloort er toch weer zon aan de einder, als de kou je eerst in de botten raakt dan wordt het toch weer warm, als de hectiek je naar de keel grijpt dan verkeer je in no time weer in rustiger oorden.....en hoge bergen rijzen op uit zee en fjord.

Wat een dynamiek in dat land. Het enige dat helaas niet heel erg dynamisch is, is het prijsniveau...... dat blijft onveranderd deprimerend een hoop hoog!

Amsterdam (2012)

So long Marianne

Ik ben, als velen, liefhebber van Cohen. Al zijn er ook zat die hem een wandelende depressie met hoed vinden! Ik ben al heel lang fan. Eigenlijk zo lang als ik me kan herinneren. Als kind hoorde ik mijn broer op zijn gitaar pingelen met teksten en muziek van Cohen. Dan spreek ik over ruim 40 jaar geleden. En toen mijn broer uit huis ging om dokter te worden deed ik verwoede pogingen Cohen voort te laten klinken in huis. Ik vroeg me overigens niet af of de rest in huis daar blij mee was.


minifan (1970)

Zo een groot liefhebber en dan pas vorig jaar voor het eerst een concert bijwonen van de groot dichter en zanger die hij is. Daar heb ik dus echt lang over gedaan. Maar toen wel genoten van de inmiddels 78 jarige artiest! Samen met mijn zoon, die de traditie ook weer voortzet en inmiddels Cohen's repertoire al beter kent dan ik. Cohen heeft ook iets met Noorwegen. Hij heeft in de jaren zestig samengeleefd met de Noorse Marianne. Daarom is Cohen ook een beetje van Noorwegen. In Oslo zien ze hem dan ook graag weer komen; 20 augustus 2013 weer. Zal ik gaan?    

De Noorse keuken

Culinair ben ik niet goed onderlegd hoewel ik van koken houd. Ik ben nog maar weinig echt uit eten geweest in Noorwegen. En met echt bedoel ik anders dan in pizzeria. Eigenlijk maar 1 keer in al die jaren. Dat was een jaar geleden in Oslo waar ik als "tegenprestatie" een etentje trakteerde. Rendierbiefstuk en een fles wijn.... en ja een mens maakt fouten. Wijn in chique restaurant in Noorwegen doet naderhand enige spijt opboeren. Ik veronderstel dat ik voor de prijs van dat etentje bij de eerste de beste Lap een heel rendier had kunnen kopen. Maar het was bijzonder!
Mijn allereerste kennismaking met de Noorse keuken betrof mijn eerste trip. Begin 80er jaren. Rijdend over Jotunheimen op zoek naar plek om te lunchen troffen we een soort wegrestaurantje. Maar de familie zat net aan de warme hap. Zuurkool.... we roken het al bij binnenkomst. We werden voor de keuze gesteld door te rijden naar volgende restaurant (voorwaar geen sinecure daar) of gezellig aanschuiven bij de familie. Het is het laatste geworden en dat is me altijd bijgebleven. Heerlijke zuurkool en zo gastvrij!

culirariteiten (2013)

Wil je betaalbaar eten en niet gedoemd zijn tot de benzinepomp culirariteiten, dan kom je toch bij de pizzeria-achtige tentjes terecht. Daar is voor een redelijk bedrag goed te eten. Denk er wel om dat je geen "stor"pizza bestelt. Dat is een soort van belegde satelliet-schotel waar je met een heel weeshuis van kan eten. 
Tot slot nog even iets over "husmannskost". Noorse kost waar je in de winter de Hardangervidda mee kunt oversteken. En dat is lekker, net zoals ik hier van onze nederlandse gerechten houd!
  

Innovasjon i Norge

hoogbouw nabij Klekken (2012)

Noorwegen, een keer of 7 zo groot als Nederland en met iets boven de 5 miljoen inwoners, heeft toch flatgebouwen; in de steden ook best veel. Maar kom je buiten de grote steden dan is hoogbouw een zeldzaamheid. Waarom zou je ook als je zoveel ruimte hebt om vrij te wonen. Toch sprak ik een specht die daar anders over dacht. In een bos zo vol met bomen en met voldoende plek voor een mooi vrijstaand huisje, vond hij, want ik vermoed dat het een hij was, het nodig om een boom tot zijn fallussymbool te verbouwen.
Oke, niet echt skyline bepalende hoogbouw, maar toch, het was wel opmerkelijk om te zien.
En hoewel er in Nederland veel architectonisch schoons te zien is heb ik hier toch wel van staan kijken. Een innovatieve manier van bouwen. Iets dat in Noorwegen best bijzonder is denk ik soms. Soms lijkt het alsof de noren niet zo heel erg gedreven zijn om te vernieuwen. Ze hebben het goed en uit mijn vele bezoeken en gesprekken die ik inmiddels heb gehad lijkt het me dat ze de Nederlanders onder andere waarderen om deze eigenschap. Wat mij brengt tot de conclusie dat deze nijvere specht mij is voorgegaan en over een Nederlands curriculum beschikt.
 
Maar goed dat ik deze zelfingenomen blog in het Nederlands schrijf.

Sneeuw, ijs en ander schoons



sneeuw ijs en snufje zout (2013)

Tijdens mijn laatste trip in Noorwegen heb ik ondanks late tijdstip in het jaar toch nog heel veel sneeuw en ijs gezien.
Ook op sommige plekken op de dode einden van fjorden van Lofoten en Vesterålen. Zout water bevriest uiteraard ook. Als het maar hard genoeg vriest. Op zeeniveau trof ik ook nog wel sneeuw, maar die was zich echt hard aan het terugtrekken. De hoogte in, en dan hoef je niet zo heel hoog, lag nog wel
behoorlijk veel sneeuw.

anderhalve peugeot (2013)

Bij het Poolcirkelcentrum op circa 640 m boven NAP lag de sneeuw ruim hoger dan drie turven. Ik gok zeker een turf of 8. En "opgestuwd in de vaart der sneeuwschuivers" ruim  anderhalve Peugeot hoog.



vaffel (2013)



Nog een wonder dat ik het Poolcirkelcentrum in kwam en daar een  verre van sleetse Zweedse trof die mij van koffie en wafel voorzag. Er werken veel Zweedse jongeren in Noorwegen die daar een voor Zweedse begrippen Noors fortuin verdienen. Van de terrassen in Oslo tot achter de zelfbedieningscounter in het Poolcirkelcentrum in Rana.


Een korte blog deze keer met veel plaatjes. Het oog wil tenslotte ook wat. Of had u liever een foto van de struise Zweedse?
De eerste foto overigens, is afgelopen winter genomen op het strand van Rockanje......


 



Denkend aan......
....Holland zie ik breede rivieren traag door oneindig laagland gaan....... (Marsman 1936).

Tenkende på Norge ser jeg brede elver gå raskt gjennom endeløse høyland.(W. de Viking 2013).




"Tenkende på Norge ser jeg"....Rauma (2012)

En allebei is het mooi. Nederland vind ik prachtig. Vooral de rivierdalen die we hier hebben. En het IJsseldal bij uitstek. Ondanks dat elke centimeter van Nederland op de schop is geweest, is het land mooi en gevarieerd. Bos, weide, heide, rivierdalen en ..... asfalt en VINEX; dat dan weer wel. 


"Denkend aan Holland zie ik"... de IJssel zuidelijk van Zutphen (2013)

Tja, en waarom dan die hang naar Noorwegen? Goeie vraag van mezelf.
Maar het antwoord is simpel. Ik heb van het Nederlandse landschap al bijna 50 jaar genoten. En hoe mooi zou het zijn om het Noorse ook te beleven en daar deel van uit te maken! Dat zijn dan toch maar mooi 2 landschapsbelevingen voor de prijs van 1! 
Ah joh, dan kun je toch gewoon op vakantie gaan! Ja. Dat doe ik ook. En hoe vaker ik het doe hoe meer ik er  deel van wil uitmaken. Dus eind juni bind ik de kat maar weer even op het spek!

Noorwegen: Er zit een luchie an! 

En wat voor luchie. Mooie luchten in het noordelijker noorden. Nederland staat toch bekend om zijn prachtige wolkenluchten! De Nederlandse schilder Jan van Goyen was in de 17e eeuw volledig in de wolken met de Nederlandse luchten. Maar waarom is die man nooit in Noorwegen wezen schilderen! Op de een of andere manier lijken de luchten in het Scandinavische anders terwijl het toch dezelfde wolken zijn. Het zal wel door het licht komen.

Wolkentafereel boven Trondheimfjord (2010)

De lichtval lijkt de wolken meer driedimensionaal te maken en dat nog even los van de figuren die er worden getoond. Neem daarbij de combi met veel water dat, wanneer het spiegelglad is, alles prachtig dubbelt. En altijd op de kop :-). Je zal maar in je bootje zitten te vissen en dan een widescreenbeeld als hiernaast voor je giegel hebben. Dan ben je toch goed af......als je er van houdt. En dat doe ik! Een van de dingen die Noorwegen zo mooi maakt. Maar er zijn zoveel meer dingen die voor mij de schoonheid en aantrekkelijkheid van het land bepalen. Daarover later vast wel meer. Voor nu laat ik bij het luchten van mijn hart over de Noorse wolken.

Jeg må lære norsk…….. de sleutel tot Noorwegen
Al sinds een behoorlijke tijd ben ik bezig met oriëntatie in en voorbereiding op vertrek naar Noorwegen. Via www.placement.no ooit de eerste doelgerichte informatie vergaard en daarna via goed contact met Gert Rietman goede tips gekregen. En daar ben ik blij mee. Gert is erg bereidwillig geweest tot nu toe en heeft erg meegedacht. 

Er komt nogal wat kijken als je plannen die aanvankelijk een droom lijken, ook daadwerkelijk wilt gaan realiseren. Maar verreweg belangrijkste activiteit ter voorbereiding is wel de taal. Jeg må lære norsk! En waar kun je dat beter leren dan in Noorwegen zelf. Ik denk zelfs dat het onontbeerlijk is om de mensen en hun taal op te zoeken. Al is het alleen maar omdat ze in Noorwegen net zoveel dialecten hebben als dalen. De basis hier, aangevuld met boeken, kranten, internet en DVD’s, en de oefening ginder. En dan hopen dat je iemand treft die duidelijk Algemeen Beschaafd (Bokmål) Noors tegen en vooral met je wil spreken. En die zijn er, al zijn er een boel van die “verrekte” Noren die graag in het Engels met je praten.

Buitje Trondheimfjord (2010)

Vorige week heb ik in Sortland een mooi staaltje gezien van een zo een bereidwillige Noorman. Een aimabele man, manager van de gemeente waar ik mee sprak, heeft heel rustig en duidelijk mij in het Noors te woord gestaan. En dat was een hele goede oefening voor mij. En dan blijkt dat ik toch al meer beheers dan ik dacht. Maar ook dat er nog veel te leren is. En dat doe ik hier en na zomervakantie gedurende langere periode op de Vesterålen.
Vi snakker! 

Heen en Weer

Er vaart een boot in Noorwegen. Er varen veel boten in Noorwegen. Onder andere veel Drs. P.-Boten. En afgelopen week heb ik zo een heen- en weerveer genomen van Moskenes op de Lofoten naar Bodø.

Van Lofoten naar vasteland vaar je de Vestfjorden over. Visrijke wateren waar ik eerder al over schreef in verband met de aanwezige maalstroom. De kans hier walvissen te zien is aanzienlijk. Is me al eerder gebeurd en stiekem hoop je dan dat tijdens de 3,5 uur durende overtocht er van alles aan de einder, en het liefst wat dichterbij, voorbij trekt.

Maar niets van dat al. En toch is de spanning er wel en dat is het erg leuke van dit Noorwegen; zeker aan de zeekant. Omdat je weet dat er een grote kans bestaat dat je verrast wordt op allerlei mooiig dierenleven houdt dit mijn gemoed op een fijne manier bezig. En dan heb je toch een mooie trip want iedere oneffenheid in het redelijk onstuimige water kan toch zomaar de rug zijn van een groot zeezoogdier. En met beetje fantasie praat je je zelf (en uiteraard heel stoer anderen) aan dat je toch zeker walvissen hebt gezien.

Walvissen, waarvan er door de Noren nog enkele soorten, overigens strict gereguleerd, bejaagd worden. Deze eindigen dan als hvalbiff op een bordje. Eerst roept dat enige verontwaardige verbazing op. Aan de andere kant weet ik dat er in Noorwegen niet maar lukraak geharpoeneerd mag worden. Daarbij is het sinds eeuwen een bron van voedsel en inkomen voor veel mensen. En aangezien ik nog wel eens nederlandse fokkerij of mesterij van "vlees" zie.... geloof ik dat ik het eerst opkomende gevoel wel een beetje kan smoren. Dus wat heb ik aan boord van de ferry gegeten?

Een bordje surkål met piepers en karbo! Hvalbiff for lunch is nog even stap te ver.... maar het proeven... sluit ik niet uit!

Ai als mijn jongste dochter dat hoort dan lyncht ze me nog voor de lunch!
 




Schone Noorse

Noors schoon in kråkberget, Vesterålen (2013)

versus

Noorse Schoon

Ze lag daar als een godin
Zo mooi
Origineel Scandinavisch
Blond te wezen
Haar links over de schouder 
En rechts met een wuft gebaar 
Achter het oor gestreken 
Haar vormen goed in beeld 
Door het mooie noorse licht 
Spaghetti rechts
Over haar schouder 
En links was deze naakt 
En wat vulde ze een prachtig mooi gewaad 
Vast bedoeld om te verleiden 
Maar ik keek slechts
Naar het schone buiten
Terwijl zij lag 
In haar prachtig ladykant

Wild in Noorwegen

Als je vanuit noorden van Noorwegen naar het zuiden rijdt over de E6,  kom je door de gemeente Rana heen.  En wat daar ook doorheen loopt is de poolcirkel. Boven Mo i Rana, relatief grote stad daar, ligt het Poolcirkelcentrum. Totaal ondergesneeuwd in de winter maar in mei goed toegankelijk gemaakt. Daar zag ik alles wat ze aan predators in Noorwegen hebben; o.a. wolf, beer, veelvraat, lynx en een huge ijsbeer (van Svalbard).  Wolven overigens maar zeer beperkt want die komen in Noorwegen vaak de loop van een geweer tegen.

Bijzonder honkvast en ze stonden verdacht stil. Verder heel veel kleding en souvenirs. Mooie typisk Norske kleding met overigens een Chinees accent. Veel en het chinees accent ten spijt, duur! Maar wel mooi.

Eland in staat van overheidsdienst: showde zich op gezette (kantoor) tijden (2010) 

Er is meer wild in Noorwegen. Normaal zie ik elke scanditrip wel elanden. Nu, bij in totaal ruim 6000 km…… geen enkele. Hoewel……. Dat is niet helemaal waar. Twee platgereden elanden heb ik wel gespot. Voor zover je een eland plat kunt rijden natuurlijk. Een groot voordeel is dat je ze in ieder geval niet voor je op de loop gaan. Op de lange wegen steekt van alles over en vaak op “dooie” gemak. Dikke trucks rijden met behoorlijke vaart en een wildvanger voorop en merken volgens mij niet eens dat ze iets op de grill hebben. En soms 2 tegelijk zag ik! Het “Waterloo” voor veel viervoeters. Even terug naar de poolcirkelcentrum.

Daar tref je een mooi bordes. De noorse fjellen op een paarvierkante meter. Met takjes, rotsjes en mossen. En daar….. zijn de dieren opgezet!

Maalstroom

Moskenstraumen i Carta Marina 1539,  

Hier op het zuidpuntje van de Lofoten bevindt zich de Maelstrom of Moskenstraumen, een allesverslindende kolk waarvan een sage bestaat dat er onderin de zee twee reuzinnen zitten die een zoutmolen hard ronddraaien….. en zo zilte zee maken. Sage of niet, voor vissers en aantrekkelijk en gevaarlijk. Aantrekkelijk omdat het ook een grote concentratie van vis betekent.

Denk nu niet dat ik dat al allemaal wist. Ik heb in Å, down under Lofoten, een 70-jarige  man opgezocht. Een man die ik een keer in een BBC docu heb gezien en waarvan ik dacht…. “Die moet ik maar eens spreken”. Ik wist alleen ongeveer zijn voornaam, maar dat belette niet dat ik na even zoeken en rondvragen uiteindelijk bij hem op bezoek ging in het verpleeghuis in Reine. Was zeer bereid mij te ontvangen en stond al in de hal van het plaatselijke zieken/verpleeg/ouderenhuis te wachten. En toen begon hij.  Sigurd Ellingsen begroette me als een oude bekende en begon met praten …… en deed dat 2 uur later nog! En wat een verhalen! Over zijn werkend leven, over zijn 3 vrouwen, over zijn zoons, over zijn bezit…….en dat laatste is nogal wat. Hij bezit twee dorpen hier. Een gelukkig man met een goed gevoel over zijn leven.  Zelden zo een tevreden mens gezien!

En dat ene dorp Å is nationaal erfgoed. Beschermd  en wereldberoemd. Een oud vissersdorp dat nu vooral een soort openluchtmuseum is, maar dan niet in Arnhem zeg maar.  Jaarlijks twintigtal cruiseschepen, sportvissers en toeristen die van heinde en verre het dorp bezoeken. Iets dat je nu niet zou zeggen trouwens….. in het dorp nog maar mens of 4 gezien. En voor mijn overnachting heb ik, met permissie overigens, ingebroken. De oude baas Sigurd had een overnachting voor me geregeld in zijn dorp, maar kon de sleutel zo gauw niet regelen.  

En zo wil het dat ik nu na het zien van een BBC programma met Joanna Lumley hier in een appartementje boven een “gammel butiken” lekker ga slapen. Met een maalstroom aan gedachten en verhalen! Prachtige dag!

In Vestpollen nu. Mistig en daardoor lijkt het zowaar een beetje nacht. Afgezakt naar het zuiden zit ik nu echt op de Lofoten. Even boven Svolvær. De hoofdstad van de Lofoten. Er lijkt verschil te zitten tussen Vesterålen en Lofoten, grilliger. Maar niet meer of minder mooi.

Gisteren ontbeerde ik internetverbinding, dus een dagje, nee twee inmiddels zie ik op klok, geen schrijven. Eergisteren weer op bijzondere plekken geweest. In Hovden. Een uithoek wederom met wat huizen en rekken met kabeljauw die in de wind te drogen hangt. En ook rekken met kabeljauwkoppen. Wat ze daar nu mee willen? Soep van trekken misschien. Ik weet dat ze dat met de koppen van Heilbot (Kveite) ook doen. Vreemde plek was het. Geen mensen gezien. Veel vakantiehuizen en sporen van activiteit, maar geen mensen.

Ik heb daar nog wat gejut in de zeesupermarkt. Wat daar te krijgen is, en dus overboord geflikkerd op zee, wordt door de zee tussen de rotsen achtergelaten en blijft daar liggen tot een malloot als ik er bruikbaars uithaalt. Maar de rest laat deze toch ook achter. Heb daar in het Schotse Skye ook “mooie” staaltjes van gezien.
 

Allerhande op de stranden (2013)

Op terugweg verrast door een Zeeotter. Wel heel leuk want die heb ik nog nooit in levende lijve gezien! En natuurlijk Zeearenden. Zo imposant en mooi om te zien, elke keer weer. Tja wat is hier niet mooi. Ik vind het hier van een orgastische schoonheid. Who needs sex here…. Zouden er daarom maar ca. 30.000 mensen wonen in de Vesterålen?



Vandaag heb ik lange en gezellige gesprekken gevoerd in Sortland. Ik vermoed dat ik daar na de zomer weer komen zal. Bijzonder gastvrij en warm ontvangen. En de gesprekken waren zinnig, leuk en niet in de laatste plaats goed voor mijn Noors....weet dat ik nog veel te leren heb! 

 



"voor een olievrije toekomst op de Versterålen, Lofoten en Senja (2013)"

Opgestaan met verse sneeuw op 1 mei! Het was een bewogen dagje. Vanmorgen leuke mensen hier ontmoet en dito gesprekken gehad. De eerste mei is een grote feestdag in dit rijke socialistische land. Dag van de Arbeid. Welnu…. gewerkt wordt er dan niet en het is op straat stiller dan een gemiddelde zondag. Maar daar kwam al ras verandering in na een uur of 11; een 1 mei-optocht naar het gemeentehuis met toespraken. Achter de fanfare aan.

Dat was echter niet wat ik bijwoonde. Ik heb bevlogen mensen horen spreken over wat zij vonden van de olieboringen. De plannen zitten al in het vat…… nu de olie nog! Een Sami vertegenwoordiger, een visserman, iemand van een milieuvereniging en nog wat sprekers waarvan het mij met mijn gebrekkige noors niet duidelijk is geworden wie ze vertegenwoordigden. Wel waar ze voor stonden. En ik deel die dingen. Ik ga niet uitweiden over mijn mening want die is niet interessant. Wat interessant is,is of de rechtse gemeentepolitiek die de scepter zwaait met de goeie argumenten overtuigd kan worden van de risico’s van boringen, en uiteraard de nu nog linkse landelijke politiek ook.

De middag overladen met heel veel wetenswaardigheden tijdens bezoek aan twee lieve Nedernoren die hier nu 3 jaar wonen en het erg naar de zin hebben. Pro’s en contra’s waren mijn deel! Gezellige en leuke middag gehad in het dorpje in de bergen waar zij wonen. Aan het prachtige Eidsfjord.

Diner heb ik genuttigd met een deel van de bevolking van het stadje. Dat was leuk want ze hadden de allochtone bewoners gevraagd om te koken. En dat leverde een variëteit aan gerechten op die heel bijzonder was: in twee opzichten een wereldkeuken. Ik hoop ook dat dit soort bijeenkomsten de integratie wat bevordert. Zou wel moeten denk ik. En nu ga ik naar bed.... het vriest bij een prachtige heldere en nog lichte hemel!